güzel edep

Abdülkadir Geylani Hazretleri buyuruyor ki: “Şu on haslet nefsin üzerine hakim kılınmadıkça ve nefse farz edilmedikçe mürid için zühd ve takva tamam olmaz:

1- Lisanı gıybetten, müminlerin arkasından konuşmaktan men etmek gerekir; zira Allah (cc) buyurur ki:

“Ey iman edenler! Çokça zan etmekten kaçınınız. Şüphe yok ki zannın bazısı günahtır. Birbirinizin kusurunu araştırmayınız; biriniz diğerinizi arkasından çekiştirmesin, gıybet etmesin. Sizden biriniz ölü kardeşinin etini yemekten hoşlanır mı? Bilakis bundan tiksindiniz. Artık Allah’tan korkunuz. Şüphe yok ki, Allah tevbeleri kabul edicidir, çok esirgeyicidir.” (Hucurat Sûresi, ayet 12)

2- Sû-i zandan, başkaları hakkında kötü düşünmekten kaçmaktır. Nitekim Allahu Teâlâ yukarıdaki ayet-i kerimede zandan şiddetle kaçınmayı emretmektedir.

3- İnsanları alaya almaktan sakınmaktır:

“Ey iman etmiş olanlar! Bir kavim diğer bir kavim ile alay etmesin. Olur ki, alay edilenler alay edenlerden daha hayırlı olurlar. Kadınlar da kadınlardan bir kimseyi alaya almasın, olur ki onlar ötekilerden daha hayırlı bulunurlar. Kendi nefislerinizi de ayıplamayınız ve birbirinizi kötü lakaplar ile çağırmayınız. İmandan sonra fâsıklık ne kötü bir addır ve her kim tevbe etmezse işte zalim olanlar onlardır.” (Hucûrât Sûresi, ayet 11)

4- Gözü haram olan şeylere karşı muhafaza etmektir:

“Ey Habîbim! Mümin erkeklere söyle, gözlerini bakılması yasak olandan çevirsinler, ırzlarını da korusunlar. Çünkü bu, onlar için daha temiz bir davranıştır. Allah, yaptıklarından şüphesiz haberdardır.” (Nûr Sûresi, ayet 30)

5- Doğru sözlü olmak, doğru ne ise onu söylemektir:

“Konuştuğunuzda, akraba bile olsa sözünüzde âdil olun. Allah’ın ahdini yerine getirin. Allah, bunları size öğüt almanız için buyurmaktadır.” (En’âm Sûresi, ayet 152)

6- Her türlü nimeti, minneti, iyiliği ve bağışı Allahu Teâlâ’dan bilip nefsine pay çıkarmamaktır:

“Ey Resûlüm! Müslüman oldular diye seni minnet altında bırakmak isterler. De ki, benim üzerime İslamiyet’inizle minnet buyurmayın. Eğer doğru kimselerseniz; sizi imana eriştirmekle Allah sizi minnet altında bırakır.” (Hucûrât Sûresi, ayet 17)

7- Malını Hakk’ın yolunda sarf edip boş şeylere harcamamaktır:

“Onlar harcadıkları zaman ne israf ederler ne de cimrilik yaparlar. İkisi arasında orta bir yol tutarlar.” (Furkan Sûresi, ayet 67)

8- Yüksek rütbe ve şöhret istememektir; zira Allah (cc) buyurur ki:

“Bu ahiret yurdunu, yeryüzünde böbürlenmeyi ve bozgunculuğu istemeyen kimselere veririz. Sonuç Allah’a karşı gelmekten sakınanlarındır.” (Kasas Sûresi, ayet 83)

9- Beş vakit namazı eda etmektir:

“Namazlara ve orta namaza devam edin. Gönülden boyun eğerek Allah için namaza durun.” (Bakara Sûresi, ayet 238)

10- Sırat-ı müstakimden ayrılmayıp bu yolda sabit-i kadem olmak:

“Bu dosdoğru olan yoluma uyun. Sizi Allah’ın yolundan ayrı düşürecek yollara uymayın. Allah, size bunları sakınasınız diye emretmektedir.” (En’âm Sûresi, ayet 153)

Kaynak: Miftâhu’r-Rüşd